Deel 16: Toediening van medicamenten

Er zijn verschillende manieren om medicamenten toe te dienen. Wellicht is het goed enkele opmerkingen hierover te maken.
Van oudsher dienen we veel medicijnen graag toe via het drinkwater. Dat gaat snel en is prettig voor de liefhebber. Maar als we naar de duiven kijken dan zien we vaak een afkeer tegen het drinkwater met het medicijn erin. Een deel van de duiven drinkt liever niet dan wel en beperkt zich tot het hoogstnodige.
Dit heeft natuurlijk wel gevolgen voor de opname van de medicijnen die we toedienen. De bestrijding van het geel is hier een mooi voorbeeld van.
Zodra de "R" in de maand is wordt een drinkwaterkuur ter bestrijding van het geel een onzekere aangelegenheid. Veelal drinken de duiven zo weinig dat de concentratie van het geneesmiddel in het lichaam niet hoog genoeg is om de parasieten die het Geel veroorzaken afdoende te bestrijden. Indien we daarbij ook nog te kort kuren, is de kans meer dan reëel dat de infectie niet helemaal verdwenen is aan het einde van de kuur.
Je zou kunnen zeggen dan doseren we maar iets hoger in de winter. Dat kan. Maar natuurlijk ook niet onbeperkt. Immers als er dieren tussen zitten die genoeg of teveel drinken, omdat hun de smaak van het drinkwater niet stoort, dan lopen we enig risico dat er vergiftigingsverschijnselen optreden. Emtryl was daar vroeger een goed voorbeeld van.
Dus bij drinkwaterkuren is het van belang dat we voldoende lang en voldoende hoog doseren met het medicament. Maar dat is tijdens het speelseizoen vaak een probleem. We hebben vaak tussen de wedvluchten in niet voldoende dagen om voldoende lang te kuren.
Het gevolg hiervan kan zijn dat we de infectie die we willen bestrijden niet kwijt zijn. En op de lange termijn werkt deze manier van werken de resistentie van de parasieten tegen het geneesmiddel in de hand.

Een andere belangrijke factor die het gebruik van drinkwaterkuren minder gewenst maakt is de verdeling van de opname van het medicament over de dag. Immers, als de duiven de hele dag door kunnen drinken zullen ze verdeeld over de dag het medicijn binnen krijgen. Voor een aantal medicijnen is dit echter niet de beste manier. 
Er bestaan medicijnen die op deze manier geen voldoende hoge concentratie in het bloed kunnen krijgen om goed werkzaam te zijn. Ook hier lopen we dan het risico dat de infectie niet  voldoende goed wordt bestreden.
Een en ander is enigszins te voorkomen door de dieren geen water ter beschikking te stellen zodat ze dorst krijgen en meer drinken zodra ze kunnen drinken. Maar zelfs dan zijn er duiven die het drinkwater weigeren. 

Toediening van de medicijnen over het voer is een iets bewerkelijkere methode, maar zorgt er wel voor dat de dieren in korte tijd meer van de medicijnen binnenkrijgen, zodat de werkzame stoffen de parasieten beter kunnen bestrijden. Een bijkomstig voordeel is dat de duiven de eventueel vieze smaak van de medicijnen daarna  snel weg kunnen spoelen met schoon drinkwater. In de praktijk blijkt dat de werking van de geneesmiddelen op deze manier duidelijk kan verbeteren.
Toediening van de medicijnen over het voer verdient daarom al de voorkeur boven toediening via het drinkwater.
Doordat de parasieten doorgaans beter bestreden worden op deze manier kan in een aantal gevallen de lengte van de kuur worden verkort.

Een andere methode van medicatie is het toedienen via een capsule of een tablet. Hoewel deze methode bewerkelijker dan via het voer of via het drinkwater heeft het als groot voordeel dat de duiven in korte tijd de juiste dosering van de medicijnen binnen krijgen. Hierdoor is het gehalte van de medicijnen in het lichaam zo hoog dat de parasieten het medicijn slechter kunnen weerstaan. De kans op resistentie wordt op deze manier kleiner omdat op deze manier ook de krachtigere parasieten het loodje leggen. In de praktijk blijkt deze manier van toedienen van geneesmiddelen heel effectief. Zo is met een gift van een capsule tegen het geel twee dagen achtereen de besmetting doorgaans geheel verdwenen. Iets dat met een gift van 6 dagen over het voer absoluut niette garanderen is. Zeker niet als ook nog de “R”  in de maand is. De duiven drinken dan immers nog minder.
Een ander voordeel van deze methode is dat een kuur dus aanzienlijk verkort kan worden en er in het totaal minder geneesmiddel verstrekt hoeft te worden.

Individuele toediening van medicamenten in capsule of tabletvorm is daarnaast zeer geschikt om duiven individueel te behandelen. Zo kan men duiven die langere tijd zijn achter gebleven goed behandelen voordat men ze in het koppel terugplaatst. Men hoeft op deze manier niet het hele koppel te behandelen.

Een andere, heel effectieve, methode is de toediening van het geneesmiddel via injectie. Op deze manier wordt nog sneller een werkzame bloedspiegel bereikt. Nadeel is soms de reactie van het weefsel op het geneesmiddel. Dit geldt vooral bij toediening van bepaalde medicamenten in de borstspier. Er kan dan sterke weefselreactie ontstaan wat de duiven voor de vluchten ongeschikt kan maken.

Hoewel er nog meerdere factoren een rol spelen bij de meest geschikte toedieningsvorm voor medicijnen, kan gesteld worden dat een toediening over het voer vaak te verkiezen is boven een toediening via het drinkwater.