Deel 3
Voorwoord:

Laatst vroeg een duivenmelker me of ik effe een schema voor hem wilde opstellen  voor de komende fondvluchten waarmee hij wist wanneer hij wat moest toedienen. Kortom een soort van vluchtrecept.
Nu is me dit al vaker gevraagd door diverse liefhebbers en nu ken ik deze melker al langer, dus kan ik me enigszins inleven in zijn manier van werken. In dat soort van gevallen kan het opstellen van enige adviezen wel zinvol zijn.
Maar een algemeen recept voor Fond, Vitesse of wat dan ook is volgens mij weinig zinvol. Ieder hok is anders, Iedere melker is anders. En als het allemaal zo simpel zou zijn,dan...

Dienst met de Pinksteren. Best druk. Meer dan een dagtaak gehad. Maar ik moest ook nog een column schrijven voor Duiven.net. Met het verzoek van de Fondspeler van gisteren nog in mijn achterhoofd bedacht ik in enen dat het wel goed zou kunnen zijn een stukje te schrijven over de "balans" in het gebruik van antibiotica. Gewoon proberen aan te geven dat er meer factoren zijn die bepalen of het wel lukt. Dat het niet neerkomt op een vluchtreceptenboekje. Of het advies om preventief aan de weerstand te werken moet als zodanig worden opgevat.

Peter Boskamp

Balans

Al gedurende een jaar of tien propageer ik een natuurlijkere aanpak in de preventie van ziekten bij duiven. Steeds meer zie ik oproepen hiertoe ook in de artikelen van collega’s die zich met de begeleiding van de duivensport bezig houden.
Lange tijd leek het erop dat ik een roepende was in de woestijn. Immers er was door de jaren heen een soort van cultuur ontstaan dat voor iedere ziekte wel eventjes een poedertje of een pilletje gehaald kon worden.
En ja, laten we eerlijk zijn hoe makkelijk zou het ook zijn als het gezond houden van de duiven op die manier te bewerkstelligen zou zijn.

Niet dat ik nu een of andere geitenwollensokkenbreier ben, die het gebruik van medicijnen in de duivensport wil afzweren.
Ik besef net zo goed als een ieder dat het “zonder” amper nog gaat. Immers de vluchten staan nog maar zo kort open. Het minste geringste dat aan de duiven mankeert kan genoeg zijn om er naast te liggen.
Maar juist dat snelle verloop van de vluchten heeft ook weer het gebruik van medicijnen doen toenemen. Immers niemand wil continue gaten in de lucht staan kijken. En als men een paar weken geen prijzen maakt is er wel een goedbedoelende duivencollega te vinden die medicijn X of Y aanbeveelt om de klachten op te lossen.
Problematisch wordt het als de raad niet deugt. Als de nood hoog is wil de raad van de andere liefhebber die product Z aanbeveelt dan ook nog wel opgevolgd worden.

Op zich is er niets verkeerd af en toe medicijnen te moeten inzetten om ziektes te kunnen genezen. Het is maar wat goed dat we de beschikking over medicijnen hebben. Maar het gebruik van medicijnen moet met beleid plaats vinden. En het moet niet zo zijn dat het de plaats gaat innemen van een goede preventieve verzorging of erger.
Het moet de bedoeling zijn de juiste balans te vinden. De balans in een goede preventieve gezondheidszorg en het noodzakelijke gebruik van medicamenten op strategische momenten.
Blind kuren hoort hier natuurlijk nadrukkelijk niet bij.

Ik heb al vaker gesteld dat duivensport topsport is. En de ketting is zo sterk als de zwakste schakel. Ik verzet me dan ook tegen verkondigde opvattingen dat duiven onder deze omstandigheden nooit tekorten zouden kunnen krijgen. Dat ze dus nooit behoefte zouden kunnen hebben aan vitamines,sporenelementen enz..
Natuurlijk kan een duif die niet hoeft te presteren en thuis op zijn hok blijft alles wat hij of zij nodig heeft best wel uit het voer halen. Maar om in de hedendaagse duivensport aan de top mee te kunnen draaien moet zo min mogelijk aan het toeval over gelaten worden.
Met uitzondering van de vetoplosbare vitamines (A-D3 en E) kan men niet gauw te veel geven. Het teveel scheidt de duif uit. Een tekort of relatief tekort is kwalijker.
Zoals gezegd, de ketting is zo sterk als de zwakste schakel.
Geldt dit al voor de forme en conditie, dan geldt dit zeker voor de afweer.

Anders gezegd: We moeten door preventief te handelen het onnodige gebruik van de medicijnpot proberen te voorkomen.
Gezondheid is een samenspel van vele factoren. Allereerst is er de duif met zijn aanleg om ziek te worden of juist niet. (Denk maar aan bepaalde lijnen duiven die o zo gevoelig zijn voor het geel). Verder is er de kracht die de ziekteverwekker in zich draagt. Hoe sterker een ziektekiem is des te groter is de kans dat de duiven ook daadwerkelijk ziek worden.
Tenslotte is er het “klimaat” waarin de duif verkeerd. Dit klimaat moet men dan niet letterlijk vertalen maar meer zien als het geheel van omgevingsfactoren, inwendig en uitwendig. En juist  deze laatste factor valt de winst in de gezondheidszorg op de lange termijn te behalen. 

Klimaat of omgevingsfactoren.

Dit  is het samenspel van factoren dat een rol speelt bij het wel of niet ziek worden van de duiven. Hiertoe moeten we niet alleen bijvoorbeeld de vochtigheid op en rond het hok rekenen, maar ook de hygiëneomstandigheid op en rond  het hok. Maar ook  de voeding en de kwaliteit van het bacterieflora in het darmstelsel.
Al die factoren te samen bepalen samen de mate waarin de duiven zich te weer kunnen stellen tegen ziektes. Maar ook de mate waarin de duiven in staat zijn conditie en forme op te bouwen.
Want laten we wel wezen. Duiven die vertoeven op een vochtig en tochtrijk hok zullen als blij mogen zijn als ze in staat zijn gezond te blijven.
Liefhebbers die het niet zo nauw nemen met de hygiëne moeten niet vreemd opkijken als de duiven besmet raken met wormen en of coccidiose. Preventieve hygiëne kan veel problemen voorkomen.
Maar hygiëne kan ook weer overdreven worden. Overdadig gebruik van bepaalde reinigingsmiddelen kan bijvoorbeeld weer irritatie van de luchtwegen van de duiven veroorzaken.

Maar ook het “klimaat” in de darm is van groot belang. Een slecht darmklimaat heeft zijn weerslag op het hele lichaam.Een goed werkend darmstelsel bij de duif is van groot belang. Daarbij is het vooral van belang dat de bacterieflora van de darm zo optimaal mogelijk functioneert. Een goed werkende darmflora bij een gebrekkige infectiedruk van buitenaf staat bijna garant voor een goede prestatiereeks.(Tenminste als de kwaliteit van de duiven goed is)
Maar hier hebben we dan ook gelijk met een van de belangrijkste knelpunten in de gezondheidsbegeleiding van de duivensport te maken.
Enerzijds is de stress en infectiedruk in het vliegseizoen zo hoog dat de kans op luchtweginfecties, dikke koppen etc. voortdurend op de loer ligt. Willen we “meekunnen” dan zullen we op gezette tijden iets voor de koppen moeten doen. Doen we dat niet dan is de kans groot dat we na drie of vier vluchten tegen serieuze luchtwegproblemen aanlopen.

Als we dan moeten gaan kuren, hebben we niet alleen te maken met de nadelige gevolgen van medicijngebruik, maar is meestal ook de vorm al ver verdwenen. Kortom de weg terug is dan vaak een lange.
Te lang en het seizoen is vaak, min of meer, als verloren te beschouwen.
Voorkomen is dus beter dan genezen. Maar preventief medicijngebruik kan alleen enige zin hebben als de duiven een goede weerstand hebben. Immers, alleen dan zijn de dieren in staat om optimaal gebruik te maken van de ruggesteun die antibiotica in dat soort van gevallen kan bieden. Als de dieren een gebrekkige weerstand hebben is het kortstondig verstrekken van medicijnen in wezen weinig effectief en mogelijk zelfs contraproductief. Immers bij een gebrekkige weerstand zullen de ziekteverwekkers zich makkelijker kunnen gaan vermeerderen. Kortstondige toepassing van medicijnen zal voornamelijk de zwakkere ziekteverwekkers de das om doen, maar de sterkere verwekkers van ziekte zullen in leven blijven en zich vrolijk verder gaan vermeerderen, zeker als door de antibiotica de zwakkere broeders worden uitgeschakeld.  Weliswaar daalt kortstondig de infectiedruk en zullen de dieren iets opknappen, maar al vrij snel zal de situatie weer terug bij af zijn als verder geen maatregelen genomen worden om de weerstand van de dieren te verhogen.
Hebben de duiven een goede afweer dan zal het geven van preventieve medicatie eerder bijdragen aan het gezond houden van de dieren. De kortstondige toepassing van de antibiotica zal dan een dankbare ruggesteun kunnen blijken te zijn. De ziekteverwekkers krijgen de kans niet om zich te vermenigvuldigen en de duiven kunnen hun energie richten op vormbehoud.

Enerzijds is de infectiedruk in het vliegseizoen dus hoog, waardoor het gebruik van antibiotica bijna onvermijdelijk is, anderzijds beïnvloeden deze antibiotica de darmflora in meerdere of mindere mate.
De antibiotica schakelen niet alleen de schadelijke bacteriën uit, de goede (darm)bacteriën zijn ook gevoelig voor antibiotica. Deze worden door het gebruik van antibiotica dus ook aangetast.
Is de bacterieflora van de darm slechts matig ontwikkeld, dan is de kans natuurlijk groter dat de darmflora “uit balans” raakt bij veelvuldig antibioticumgebruik. In die gevallen krijgen schadelijke darmbacteriën dus zelfs meer kans om zich te ontwikkelen. Maar ook gisten als Candida albicans kun hierdoor sterk in aantal toenemen.
Van deze en andere gisten wordt onder meer gezegd dat ze de vorm en conditie kunnen aantasten. Humaan worden deze gisten in verband gebracht met het chronische vermoeidheidssyndroom.

Om er voor te zorgen dat het gebruik van antibiotica de darmflora niet te zeer aantast, is het dus van groot belang om deze in optimale conditie te houden. Dat kan onder andere door goede darmbacteriën (zgn. probiotica) toe te dienen of stoffen te verstrekken die zorgen dat deze goede darmbacteriën zich makkelijker kunnen ontwikkelen(zgn. prebiotica)
Deze middelen kunnen dus een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van een goede darmflora.
 De afgelopen jaren hebben we in onze kliniek onderzoek gedaan naar natuurlijke verzuurders. Gaande weg heeft dit geleid tot de ontwikkeling van preparaten die eveneens bijdragen tot een betere darmflora en darmwerking.(Phyto-vitaliteit, Weerstandsdrank en Boni-SGR)
Behalve de stimulerende werking op de darm zorgen de in deze producten eveneens aanwezige kruiden en andere supplementen er ook voor dat de afweer van de duiven extra wordt ondersteunt.
Wat voor al deze middelen geldt, is dat ze regelmatig gebruikt dienen te worden willen ze het effect bereiken waarvoor ze ontwikkeld zijn.
De resultaten zijn vaak al op korte termijn zichtbaar in een verbetering van de mest en de pluimen. Maar de verbetering van de afweer maakt het noodzakelijk dat de producten regelmatig en gedurende langere tijd worden verstrekt. Toepassing bij de jongen vanaf het afzetten op geregelde tijden draagt er toe bij dat de jongen de kinderziektes beter doorstaan en beter uitgroeien. Zo wordt een basis gelegd voor een gezonde duivenpopulatie.
Regelmatig gebruik van de preventieve gezondheidsmiddelen draagt er toe bij dat er minder vaak naar de medicijnpotjes gegrepen hoeft te worden, simpelweg omdat de algehele conditie van de dieren beter is. Kortom ze hebben een betere afweer.

Gebruik van medicijnen kan in het vliegseizoen dus in een aantal gevallen onvermijdelijk zijn. Zorg er echter voor, door er voor te zorgen  dat de weerstand en de darmconditie zo optimaal mogelijk is, dat dit gebruik beperkt kan blijven.

Peter Boskamp